الشيخ محمد تقي فلسفي
254
الحديت ( روايات تربيتى از مكتب اهل بيت ع )
برابر ارزش واقعى درخت باشد به اختيار او گذارد ، بعلاوه پيشنهاد خود را با وعدهء پاداش اخروى تأييد فرمود ولى سمره خود سر و لجوج از انجام معامله نيز سر باز زد . 8 - روش تند و خودسرانهء سمره ، منافى با مقررات اجتماعى اسلام بود . زيرا حاضر نشد با استيفاء حق خود ، حق مرد انصارى را نيز مراعات نمايد و آزادى خويش را با آزادى وى تطبيق دهد و چنين فرد متخلفى در جامعه استحقاق كيفر دارد . 9 - رسول اكرم براى كيفر سمره ، بمرد انصارى فرمود درخت او را از ريشهء درآورد و نزدش بيفكند و با اين دستور به وى فهماند كه هر كس در استفاده از آزادى خود تا حدّى مجاز است كه بآزادى دگران ضرر نرساند . 10 - پس از دستور كندن درخت فرمود : « لا ضرر و لا ضرار » و با اين عبارت كوتاه يك اصل كلى را در اسلام پايهگذارى كرد و به پيروان خود خاطرنشان فرمود كه نه تنها سمره حق ندارد بمرد انصارى ضرر بزند بلكه اين اصل در اسلام ، همه جا و براى هميشه لازم الاجرا است . به همين جهت فقهاء عاليقدر اسلام ، بر مبناى گفتهء رسول اكرم « قاعدهء لا ضرر » را تأسيس كردند و بر اساس آن در مسائل عبادى و در امور حقوقى فردى و اجتماعى و خانوادگى صدها حكم و فتوى دادند . خلاصه ، تنظيم زندگى اجتماعى و حفظ تمدّن انسانى ، ايجاب كرده است كه پيامبران خدا و همچنين دانشمندان بشر ، با وضع قوانين و مقرّرات لازم و مفيد ، آزادى بشر را محدود كنند و افراد جامعه را بسركوبى قسمتى از غرائز و تمايلاتشان وادار نمايند .